Trajectbegeleiding bij de herbestemming van kerkgebouwen

Begeleiding op maat bij een participatietraject over de neven- of herbestemming van een lokale parochiekerk. Via deze Kerk in het midden-trajecten werken de dienst Erfgoed en Avansa met je lokale bestuur, groepen inwoners en stakeholders samen om tot een gedragen bestemming voor het kerkgebouw te komen.

We vertrekken van het kerkenbeleidsplan dat je als lokaal bestuur in 2025 uitwerkt of actualiseerde. In dat plan staat voor welke parochiekerken je een neven- of herbestemming gaat zoeken. Het is een grote verandering om een kerkgebouw, dat zowel geografisch als symbolisch een centrale plaats inneemt, een nieuwe toekomst in te loodsen. 

Je kerkgebouw een nieuwe zinvolle, gedragen en duurzame bestemming geven, gaat gepaard met uitdagingen in verband met erfgoed, juridische en administratieve vraagstukken. Je moet financieringsbronnen zoeken en een duurzaam financieel model uittekenen, technische en ruimtelijke mogelijkheden van het gebouw en de omgeving verkennen, zorgen voor duurzame gemeenschapsbetrokkenheid, geschikte beheersformules vinden.

Onder de noemer Kerk in het midden begeleidt de provinciale dienst Erfgoed je met zijn expertise over religieus erfgoed en vanuit een neutrale rol bij de neven- of herbestemming van je parochiekerk. Dat doen we samen met Avansa regio Gent en Avansa Centraal Vlaanderen.

We zien neven- of herbestemming van kerken als een kans voor gemeenschapsvorming en om een lokale dynamiek op te starten of te versterken.

We werken samen met mensen en organisaties uit je lokale gemeenschap, met ambtenaren en beleidsmensen die je lokale situatie het best kennen doordat ze er elke dag werken en leven. 

Als leidraad gebruiken we de toolbox ‘Kerk in het midden’ en we baseren ons op de ervaringen uit trajecten in onder andere Deinze (Zeveren), Gavere (Baaigem, Dikkelvenne), Geraardsbergen (Smeerebbe), Herzele (Hillegem, Ressegem), Lebbeke, Maarkedal (Schorisse), Maldegem (Middelburg), Wetteren (Overbeke) en Zottegem (Strijpen).

Afhankelijk van de situatie, de noden en de gewenste doelen ontwikkelen we samen een geïntegreerd maatwerktraject:

• Met begrip van je lokale context en eventuele gevoeligheden

• Met inzicht in de mogelijkheden en draagkracht van je gemeenschap 

• Met een aanpak van dialoog met alle betrokkenen 

• Met een open blik op de opportuniteiten van het gebouw, de omgeving, de infrastructuur

• Met samenwerking van de beschikbare expertise(domeinen) in je lokaal bestuur

• Met lokale verduurzaming van processen en opgedane ervaringen

• Met meer actieve betrokkenheid bij het plannen, het vormgeven en testen van het nieuwe gebruik 

• Met de gezamenlijke ontwikkeling van passende beheersvormen

Je engageert je om mee een open participatief traject op te zetten dat de trajectervaringen verduurzaamt en waarin de resultaten van invloed kunnen zijn op de beslissingen of de realisatie van de neven- of herbestemming van het kerkgebouw. 

We vragen ook om alle bestaande informatie, studies en onderzoeken samen te brengen en te delen.

Raming voor een gemiddeld begeleidingstraject voor één parochiekerk: 4.000 à 6.000 euro (na aftrek van 50% korting)

Meer info over Kerk in het Midden.

Financieel directeur Jan Hermans van Herzele:

“Kerk in het midden hielp ons als neutrale, derde partij om het gesprek aan te gaan met onze inwoners over lokale wensen en verwachtingen over concrete kerkgebouwen. Daardoor kunnen we ondertussen beter inschatten wat die wensen zijn, en vooral ook hoever het engagement van de dorpsbewoners voor hun kerkgebouw wel of niet kan gaan. Dat is belangrijk om mogelijke toekomstige invullingen en vooral beheersvormen te bepalen. Het is één stap in een veel breder proces, maar wel een heel belangrijke en bepalende stap. Zeker als je zoekt naar een gemeenschapsgerichte herbestemming van bepaalde kerkgebouwen.”

Dit is een aanbod van het Omgevingscontract.