Archief

2015 - R.I.P. 200 jaar begrafeniscultuur in Vlaanderen - een project van het Liberaal Archief

Top

In 2015 realiseerde het Liberaal Archief het project ‘R.I.P. 200 jaar begrafeniscultuur in Vlaanderen’. Het project omvatte een tentoonstelling, die in het Caermersklooster te zien was van 23 april tot 14 juni, en de publicatie ‘Aspecten van 200 jaar begrafeniscultuur in Vlaanderen’, uitgegeven door Academia Press.

De geschiedenis

De toediening van de laatste sacramenten, thuis sterven en er opgebaard worden in een rouwkapel, de dodenwake, het kisten door de dorpstimmerman, het perspectief van hemel, hel of vagevuur, … het lijkt wel alsof de Vlaamse traditionele begrafeniscultuur in de loop van de 20ste eeuw zelf een stille dood is gestorven. Wie kent nog de strijdpunten uit het verleden, zoals de hetze om de begraafplaatsen en de afwijzing van crematie? In de confrontatie tussen 'paapsen' en 'geuzen en ketters' kreeg de dood zelfs een strijdlustig karakter.

In onze pluriforme en multiculturele samenleving is de traditionele Vlaamse begrafeniscultuur grondig veranderd. Oude conventies, gebruiken en gewoonten die decennialang het Vlaamse verhaal van de dood bepaalden, vervagen. Maar afscheid en dood zijn universele thema’s en blijven dus ook in de 21ste eeuw de mens beroeren, zowel in de kunst als in de actualiteit.

De tentoonstelling

De tentoonstelling 'R.I.P. 200 jaar begrafeniscultuur in Vlaanderen' was van 23 april t.e.m. 14 juni 2015 te zien in het Provinciaal Cultuurcentrum Caermersklooster in Gent. De tentoonstelling voerde de bezoeker mee terug in de tijd naar de traditionele gebruiken in de omgang met de dood, en toonde hoe die tradities in de loop van de 19de en 20ste eeuw ter discussie werden gesteld en doorbroken. De bezoeker kreeg ook een beeld van nieuwe vormen van herinneren en afscheid nemen en van de dood als inspiratiebron voor hedendaagse kunstenaars.

De publicatie

Naar aanleiding van de tentoonstelling verscheen bij Academia Press het boek ‘R.I.P. Aspecten van 200 jaar begrafeniscultuur in Vlaanderen’ onder redactie van Tamara Ingels, met bijdragen van Kris Coenegrachts, Christoph De Spiegeleer, Tamara Ingels, Marc Jacobs, Sharon Schepens, Jeffrey Tyssens en Patrick Van den Nieuwenhof. Het boek is het 29ste deel in de reeks ‘Bijdragen van het Museum van de Vl

Boer vindt land. Vlaamse migranten en Noord-Amerika (ADVN - 2014)

In 2014 realiseerde het Archief- en Documentatiecentrum voor het Vlaams-nationalisme (ADVN) het project 'Boer vindt land. Vlaamse migranten en Noord-Amerika'.

100 jaar Vooruit (AMSAB -2013)

100 jaar Vooruit was een project van AMSAB in het kader van het Museum Vlaamse Sociale Strijd, in samenwerking met Vooruit, UGent en STAM. Er waren een tentoonstelling, een publicatie en tal van andere activiteiten.

We zijn goed aangekomen! Vakantiekolonies aan de Belgische kust (1887-1980) (AMSAB - 2010)

Dit project over vakantiekolonies aan de Belgische kust tussen 1887 en 1980 werd in 2010 door AMSAB in opdracht van het provinciebestuur uitgewerkt. Er was een tentoonstelling, publicatie en website.

'Vlaamse migranten in Wallonië' (1850-2000) en 'Gelukzoekers. Beelden van Layla Aerts' (KADOC - 2011)

In 2011 realiseerde KADOC een project rond Vlaamse migranten in Wallonië in opdracht van het provinciebestuur. Er was een tentoonstelling en een fototentoonstelling met telkens een bijhorende publicatie.

Deftig vermaak, ijdel vertier. Burger en ontspanning in Gent rond de belle époque (Liberaal Archief - 2009)

Het project 'Deftig vermaak, ijdel vertier' is er één van het Liberaal Archief in het kader van het Museum Vlaams Sociale Strijd uit 2009 en omhelsde een tentoonstelling en publicatie.

Vlaams-nationale propagandafilms tijdens het Interbellum (ADVN - 2008)

Tentoonstelling 'Een idee verkopen en een mythe creëren. Clemens De Landtsheer, pionier van de Vlaams-nationale propagandafilm' in 2008 in Temse, bijhorende publicatie en filmseminarie.

Het ABC van de volkstuin (KADOC - 2007)

Dit project over het fenomeen van de volkstuintjes werd in 2007 gerealiseerd door KADOC-K.U.Leuven, in opdracht van het provinciebestuur Oost-Vlaanderen, en bestond uit een tentoonstelling, een fototentoonstelling en een publicatie.

Arbeid en cultuur (AMSAB - 2005)

Dit project over de relatie tussen arbeid en cultuur werd in 2005 gerealiseerd door het AMSAB, in opdracht van het provinciebestuur Oost-Vlaanderen en bestond uit een tentoonstelling en een publicatie.

Een greep uit eerdere projecten